|
Υπάρχουν σήμερα δύο μεγάλες κατηγορίες μετρήσεων της επισκεψιμότητας: οι καταγραφικές, όπου καταγράφονται ένα προς ένα τα στοιχεία κάθε επισκέπτη, και οι δημοσκοπικές, όπου μελετάται ένα δείγμα χρηστών και από αυτό συνάγονται συμπεράσματα για το σύνολο των χρηστών. Κατ' αναλογία προς τον Τύπο, οι καταγραφικές μετρήσεις δίνουν το ανάλογο της κυκλοφορίας ενός εντύπου, ενώ οι δημοσκοπικές δίνουν το ανάλογο της αναγνωσιμότητας.
Και οι δύο κατηγορίες είναι σοβαρά επιστημονικά εργαλεία, καθένα με τα δικά του ισχυρά και ασθενή στοιχεία. Η διεθνής εκτίμηση είναι ότι οι δύο κατηγορίες είναι αλληλοσυμπληρωματικές και χρειάζονται και οι δύο για την πλήρη εικόνα της επισκεψιμότητας ενός δικτυακού τόπου.
1. Καταγραφικές μετρήσεις επισκεψιμότητας.
Με βάση αυτές καταγράφονται όλες οι κινήσεις ενός δικτυακού τόπου και συντάσσεται περιοδικά μια ολοκληρωμένη αναφορά που συνοψίζει τα επιμέρους στοιχεία.
Υπάρχουν δύο κύριες μέθοδοι:
1.1. Με πιστοποίηση των στοιχείων του υπολογιστικού κέντρου ενός δικτυακού τόπου.
Στο υπολογιστικό κέντρο καταγράφονται όλες οι κινήσεις, οι οποίες στη συνέχεια ελέγχονται και πιστοποιούνται από ανεξάρτητους φορείς. Η μέθοδος αυτή είναι η απλούστερη και παλαιότερη στο Internet, έχει όμως αρκετές σοβαρές αδυναμίες. Πρώτον, στις μοντέρνες εγκαταστάσεις που έχουν μεγάλη κυκλοφορία χρησιμοποιούνται δυναμικές σελίδες, με συστήματα λανθάνουσας μνήμης (caching) οπότε είναι εξαιρετικά δύσκολο να πιστοποιηθεί κάθε σελίδα. Δεύτερον, ακόμη και αν αυτό γίνει, δεν μπορούν να καταμετρηθούν σελίδες που σερβίρονται από ενδιάμεσους proxy server, οι οποίοι κατά κανόνα υπάρχουν στις μεγάλες εταιρείες. Οι συγκεκριμένοι σέρβερ αποθηκεύουν τις συχνά ζητούμενες σελίδες στο δίσκο τους, έτσι ώστε να μην καταναλώνονται πολύτιμες δικτυακές γραμμές και να εξυπηρετείται γρηγορότερα ο χρήστης. Βεβαίως, το υπολογιστικό κέντρο του υπό μέτρηση δικτυακού τόπου δεν έχει τρόπο να γνωρίζει τι κάνουν αυτοί οι proxy server. Για τους λόγους αυτούς αναπτύχθηκε η επόμενη μέθοδος.
1.2. Με χρήση βοηθητικών προγραμμάτων cookies.
Η μέθοδος αυτή χρησιμοποιείται από το in.gr σε συνεργασία με την εταιρεία μετρήσεων AGB Hellas. Με βάση αυτή, ένα μικρό πρόγραμμα cookie μπαίνει σε κάθε σελίδα ενός δικτυακού τόπου και, όταν ολοκληρωθεί το κατέβασμα της σελίδας στον υπολογιστή του χρήστη, στέλνει ένα μήνυμα στο υπολογιστικό κέντρο της AGB/RedSheriff όπου καταγράφεται. Με τον τρόπο αυτό είμαστε απολύτως σίγουροι ότι μετριούνται σωστά οι σελίδες, ενώ παράλληλα ξεπερνάμε και το πρόβλημα των proxy server, αφού το cookie στέλνει το μήνυμα στην AGB πάντα, άσχετα αν η σελίδα έχει έλθει κατευθείαν από το in.gr ή από τον proxy.
Αδύνατο σημείο της μεθόδου είναι ότι δεν καταγράφει τους χρήστες που έχουν απαγορεύσει την εγκατάσταση cookies, αλλά διεθνώς το ποσοστό αυτών των χρηστών θεωρείται πολύ μικρό. ”λλη πιθανή αδυναμία της μεθόδου είναι να καθυστερεί το κατέβασμα των σελίδων λόγω του cookie, αυτό όμως είναι θέμα της υλοποίησης και των γραμμών (το cookie έχει πολύ μικρό μέγεθος, 1-2ΚΒ).
Πέραν τούτων, η μέθοδος έχει το καλό ότι τα στοιχεία επισκεψιμότητας δεν συγκεντρώνονται στον υπολογιστή του ελεγχόμενου δικτυακού τόπου, αλλά στον υπολογιστή μιας αναγνωρισμένης εταιρείας μετρήσεων και άρα θεωρούνται εξαρχής αξιόπιστα.
1.3. Συγκριτικά στοιχεία.
Τα καταγραφικά στοιχεία συλλέγονται ανεξάρτητα για κάθε δικτυακό τόπο, ο οποίος μπορεί να τα ανακοινώνει αυτόνομα και κατά την κρίση του, όπως κάνει το in.gr για τις μετρήσεις AGB. Για να υπάρξουν σε μια χώρα συγκριτικά καταγραφικά στοιχεία για όλους τους δικτυακούς τόπους, είναι απαραίτητο να ανακοινώνουν όλοι οι δικτυακοί τόποι τα στοιχεία τους σε μια συμφωνημένη αρχή, η οποία θα τα πιστοποιεί και θα εκδίδει το συγκριτικό πίνακα. Ανάλογη μέθοδος εφαρμόζεται σήμερα στις εφημερίδες και την τηλεόραση. Στις εφημερίδες οι κυκλοφορίες συγκεντρώνονται στην Ένωση Ιδιοκτητών Ημερησίων Εφημερίδων και ανακοινώνονται επίσημα και συγκριτικά, ενώ στην τηλεόραση τα στοιχεία συγκεντρώνονται στην Επιτροπή Ερευνών Τηλεθέασης (όπου συμμετέχουν τα κανάλια, οι διαφημιστές και οι διαφημιζόμενοι), η οποία ανακοινώνει τα στοιχεία επίσημα και συγκριτικά. Για το Internet δεν έχει υλοποιηθεί ακόμη ανάλογο σχήμα, αλλά έχουν ξεκινήσει οι σχετικές συζητήσεις. Το in.gr από το Σεπτέμβριο του 2000 μετράται από την AGB Hellas και ανακοινώνει τα στοιχεία του επίσημα.
2. Δημοσκοπικές μετρήσεις επισκεψιμότητας.
Με βάση αυτές σχηματίζεται ένα δείγμα χρηστών, η συμπεριφορά του οποίου ελέγχεται και εξάγονται συμπεράσματα για το σύνολο των χρηστών. Και πάλι υπάρχουν δύο γενικές μέθοδοι:
2.1. Με τυχαίο δείγμα.
Είναι η ευκολότερη αλλά λιγότερο ακριβής μέθοδος, που επιδέχεται και τις μεγαλύτερες παρεξηγήσεις. Σύμφωνα με αυτή σχηματίζεται τυχαία μια ομάδα χρηστών, με βάση κάποια μεθοδολογία που δεν έχει σχέση με στοιχεία σύνθεσης του υπό εξέταση συνολικού πληθυσμού. Οι μετρήσεις αυτές μοιάζουν με τα ανοιxτά δημοψηφίσματα στο Internet, όπου ουσιαστικά τα αποτελέσματα δεν αναφέρονται στο σύνολο του πληθυσμού, αλλά σε αυτούς που επιλέγουν να συμμετάσχουν.
Μια τέτοια μέθοδος είναι αυτή της Alexa Research, που έχει ένα δείγμα μερικών χιλιάδων χρηστών στην Ελλάδα, οι οποίοι έχουν επιλέξει να εγκαταστήσουν το εφαρμογίδιό της στον Internet Explorer. Πέραν του ότι έχουν εγκαταστήσει το εφαρμογίδιο, δεν είναι γνωστό κανένα άλλο στοιχείο για τους χρήστες αυτούς. Κατά συνέπεια, η μέτρηση είναι και εκτεθειμένη σε επιθέσεις χάκερ-ρομπότ, όπου ένας υπολογιστής μπορεί να έχει το εφαρμογίδιο της Alexa και να ρυθμιστεί έτσι, ώστε να επισκέπτεται συνεχώς ένα δικτυακό τόπο για να αυξήσει το κοντέρ. Βεβαίως, η Alexa δίνει και τον αριθμό των ωρών ανά επισκέπτη, οπότε εκεί μπορεί κανείς να δεi αν όλες οι σελίδες έχουν καταγραφεί σε λίγους υπολογιστές, αλλά αυτό συχνά περνά απαρατήρητο.
Γενικώς, οι μετρήσεις με τυχαίο δείγμα είναι απλώς ενδεικτικές και κατά βάση χρησιμοποιούνται συμπληρωματικά (για πολλές βέβαια χώρες, μέσα στις οποίες και η Ελλάδα, δεν υπάρχουν άλλα συγκριτικά στοιχεία, γι' αυτό και η μελέτη της Deutche Bank για το Internet στις χώρες της Ανατολικής και Νοτιοανατολικής Ευρώπης είχε τίτλο Alexa: A light in the Dark, ένα φως στο σκοτάδι).
Πέραν τούτων, μεγάλη αδυναμία παραμένει το γεγονός ότι οι μετρήσεις με τυχαίο δείγμα δεν προσφέρουν ποιοτικά στοιχεία για τον ελεγχόμενο πληθυσμό (ηλικία, φύλο, άλλες προτιμήσεις κ.λπ.), γι' αυτό και είναι μικρής χρησιμότητας στην ερευνητική κοινότητα.
2.2. Με ελεγχόμενο δείγμα.
Πρόκειται για τις πιο σύνθετες αλλά και τις πιο ακριβείς μεθόδους δειγματοληψίας, όπου το δείγμα επιλέγεται για να αντιπροσωπεύει κατά τον πλησιέστερο τρόπο το σύνολο του πληθυσμού. Με τη μέθοδο αυτή, όλα τα στοιχεία των ατόμων που αποτελούν το δείγμα είναι γνωστά, έτσι ώστε να μπορούν να συναχθούν χρήσιμα στοιχεία για ομάδες και προτιμήσεις.
Μέθοδοι με ελεγχόμενο δείγμα δεν έχουν γίνει ειδικά για το Internet στην Ελλάδα, αν και ορισμένα βασικά στοιχεία περιέχονται σε άλλες έρευνες, όπως αυτές της Focus για τον Τύπο. Σε αυτές απαντώνται μερικά ερωτήματα, όπως πόσοι εκ των αναγνωστών είναι χρήστες του Internet, ωστόσο, δεν υπάρχουν τα αναλυτικά και ποιοτικά στοιχεία των χρηστών των διαφόρων δικτυακών τόπων. Εκτιμάται, πάντως, ότι σύντομα θα υπάρξουν και στην Ελλάδα ανάλογες έρευνες.
Σήμερα υπάρχουν δύο τύποι μετρήσεων με ελεγχόμενο δείγμα, οι off-line και οι on-line. Στις μετρήσεις off-line τα μέλη του δείγματος απαντούν στις ερωτήσεις ενός ερευνητή, προφορικά ή γραπτά, εκφράζοντας τις προτιμήσεις και τις συνήθειές τους. Με αυτό τον τρόπο γίνονται οι έρευνες αναγνωσιμότητας στον Τύπο, όπως αυτή της Focus στην Ελλάδα. Οι μετρήσεις on-line έχουν έννοια μόνο σε ηλεκτρονικά μέσα. Σε αυτές τις έρευνες, τα μέλη του δείγματος έχουν συνδέσει τη συσκευή πρόσβασης (τηλεόραση, υπολογιστής) με ένα ηλεκτρονικό σύστημα που καταγράφει τις κινήσεις τους -π.χ., ποιο κανάλι έβλεπαν κάθε στιγμή, πόση ώρα κ.λ.π. Δειγματοληπτικές μετρήσεις on-line είναι στην Ελλάδα αυτές της AGB για την τηλεόραση.
Σημειώνεται ότι on-line είναι και οι καταγραφικές μετρήσεις που κάνει η AGB στο Internet, με τη διαφορά ότι εκείνες δεν αναφέρονται σε δείγμα, αλλά στο σύνολο της κίνησης, μόνο που δεν είναι γνωστά τα ποιοτικά στοιχεία του πληθυσμού. Αντίθετα, μία δειγματοληπτική μέτρηση, on-line ή off-line, με ελεγχόμενο δείγμα θα μας δώσει όλα τα επιθυμητά ποιοτικά στοιχεία για τον πληθυσμό. Κατά συνέπεια, συνδυάζοντας μία καταγραφική μέτρηση με μια δειγματoληπτική με ελεγχόμενο δείγμα, μπορούμε να έχουμε το σύνολο των στοιχείων που μας ενδιαφέρουν.
2.3. Συγκριτικά στοιχεία.
Οι δειγματοληπτικές μετρήσεις κατά κανόνα είναι και συγκριτικές, με ερωτήσεις και καταγραφές όλων των επισκέψεων για τα μέλη του δείγματος. Μπορούν ακόμη να μας δώσουν ένα ατέλειωτο πλήθος από στοιχεία συμπεριφοράς του κοινού ως προς το σύνολο των προσφερόμενων τόπων, για παράδειγμα, πόσοι τους χρησιμοποιούν από το σπίτι και πόσοι από το γραφείο, πόσοι αναζητούν αθλητικά ή καλλιτεχνικά θέματα, ποιες ώρες έχουμε συγκέντρωση κ.λπ. Τα στοιχεία αυτά είναι χρήσιμα για τη βελτιστοποίηση της προσφοράς των δικτυακών τόπων, για την καλύτερη χρήση των διαφημιστικών μηνυμάτων, αλλά και για πολλά άλλα τεχνικά θέματα, όπως ο καλύτερος σχεδιασμός των δικτύων πρόσβασης.
|
